Podsumowanie roku 2025: o komunikacji i zmysłach

19 stycznia 2026 roku w Senacie RP odbyła się konferencja „Zadbajmy o dobrostan” wieńcząca Rok Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki. Wśród zaproszonych panelistów był prof. Henryk Skarżyński, dyrektor Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu. Podczas konferencji zaprezentowano spot promujący aplikację HearBox Mobile, która przy użyciu telefonu umożliwia wstępną ocenę oraz regularne monitorowanie słuchu i rozumienia mowy.

– Rok Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki w Senacie pokazał, jak ogromny potencjał drzemie w mądrym i odpowiedzialnym mówieniu o zdrowiu. Zdrowie publiczne nie zaczyna się w gabinecie lekarskim, ale w domu, szkole, w ramach relacji społecznych, w dostępie do rzetelnej informacji. Dlatego edukacja i profilaktyka zdrowotna nie są dodatkiem do systemu ochrony zdrowia, są jego fundamentem – podkreśliła podczas spotkania Monika Wielichowska, wicemarszałek Sejmu RP, który zainspirowany inicjatywą senackiej Komisji Zdrowia rok 2026 ustanowił Rokiem Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki w Sejmie.

Prof. Henryk Skarżyński był uczestnikiem debaty „Priorytety Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki”, w której wzięli udział: dr hab. Monika Burzyńska, prof. Anna Fijałkowska, dr hab. Beata Jagielska, prof. Karol Kamiński, dr hab. Janina Stępińska. Debatę poprowadziła dr Beata Małcka-Libera, przewodnicząca senackiej Komisji Zdrowia. Omówiono realizację pięciu priorytetów w zakresie edukacji zdrowotnej i profilaktyki, które wypracowała Rada Programowa Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki 2025. Mówiono też o rekomendacjach na przyszłość.

– Po mocnych akcentach kardiologicznych i onkologicznych, które odnoszą się do zagrożenia życia, o zmysłach mogę powiedzieć, że decydują one o jakości naszej komunikacji. Jeżeli komunikacja szwankuje, to wtedy sypią się nawet najlepsze programy i cały szereg bardzo dobrych pomysłów – podkreślił już na wstępie prof. Henryk Skarżyński.

Jak zauważyła senator Beata Małcka-Libera, często zapominamy, jak olbrzymi wpływ na jakość życia mają zmysły, wzrok i słuch, które bezpośrednio oddziałują na rozwój dzieci, na postrzeganie przez nie świata, na ich naukę, a później także na wybór zawodu. Prof. Skarżyński zaznaczył, parafrazując znane polskie przysłowie, że wraz ze swoim zespołem stale poszukuje odpowiedzi na pytanie, jak zachęcić Jasia, żeby postępował dobrze dla dobra własnego zdrowia i zdrowia swojego otoczenia, bo jeśli od najmłodszych lat będzie żył mądrze, to Jan będzie miał mniej problemów w swoim dorosłym życiu.

– Kiedy rozpoczynaliśmy badania przesiewowe przed ponad ćwierćwieczem, już wtedy z szerokim wykorzystaniem internetu, odnotowaliśmy różnego rodzaju problemy u około 11-12 proc. dzieci rozpoczynających edukację szkolną – było to bardzo dużo, a dla nas stanowiło ogromne zaskoczenie – ocenił.

Na przestrzeni lat zwiększały się możliwości diagnostyczne, tworzono nowe narzędzia i rozszerzano badania, a Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu inicjował i prowadzi różne akcje i przedsięwzięcia dotyczące badań, również całych populacji. – I muszę przypomnieć, licząc na to, że z panem ministrem Markiem Kosem będziemy to kontynuować, dwukrotnie przebadaliśmy kilkaset tysięcy dzieci z pierwszych klas szkół podstawowych z małych miasteczek i gmin wiejskich – poinformował prof. Henryk Skarżyński. Na przestrzeni dwudziestu lat różnymi akcjami, w tym badaniami powszechnymi, objęto pierwszoklasistów i szóstoklasistów, a obecnie pierwszo- i ósmoklasistów. – To w sumie ponad 1,5 miliona przebadanych dzieci – ogromny materiał do badań, do obserwacji tak w naszym kraju, jaki i w kilkunastu krajach Europy, badań, które zainicjowaliśmy w kilkunastu krajach Azji, zwłaszcza Azji Środkowej, Ameryki Południowej, Afryki. To wszystko pozwoliło nam opracować nowe narzędzia, a Rok Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki, który został zainicjowany w 2025 roku, dla nas był pewnym podsumowaniem. Wykorzystując sztuczną inteligencję, opracowaliśmy nowe narzędzia, które były prezentowane tutaj przed rokiem, a premiera ostatniej aplikacji opracowanej w naszym ośrodku miała miejsce podczas 7. Kongresu Zdrowie Polaków – wyliczał.

Podziękował za patronaty honorowe nad Kongresem Zdrowie Polaków i za osobisty udział w tym wydarzeniu paniom marszałkiniom: Małgorzacie Kidawie-Błońskiej i Monice Wielichowskiej, przedstawicielom resortu zdrowia i edukacji oraz innych resortów zaangażowanych w kongres. – To, czym się zajmowaliśmy, wiele osób jest tu na sali, które brały w tym udział, z panią przewodniczącą na czele (senator Beatą Małcką-Liberą – przyp. red.), przynosi wymierne efekty i dzięki nim mogliśmy zaprezentować ostatnią aplikację, która jest pierwszą tego typu w świecie – rozpoznaje nie tylko zaburzenia słuchu, ale także zaburzenia w zakresie rozumienia mowy – podkreślił.

Dlaczego to narzędzie jest tak ważne? Ponieważ rozumienie mowy decyduje o tym, jaka jest komunikacja. Pozwala ustalić nie tylko to, czy dobrze słyszymy, ale określa też coś znacznie ważniejszego – czy rozumiemy mowę. Wynik badania słuchu możne być prawidłowy, a i tak dana osoba nie rozumie mowy albo rozumie ją bardzo źle, a to właśnie rozumienie mowy decyduje o jakości komunikacji, a co za tym idzie – o jakości życia. – Dlaczego dzisiaj mogę mówić o tym w kontekście wyników? Ponieważ korzystanie z tych nowych narzędzi pozwala nam odnieść się do problemów u co piątego dziecka. Pokazuje, że problemy ze słuchem i z innymi zmysłami nie są tylko w oku i tylko w uchu, ale istnieją one również w ośrodkach centralnych – wyjaśnił prof. Henryk Skarżyński

Na koniec swojego wystąpienia zaprosił do obejrzenia spotu promującego aplikację HearBox Mobile. – Dziękuję pani przewodniczącej, że wzięła udział w tym przedsięwzięciu. Spot był już pokazany podczas listopadowego Kongresu, a po feriach zimowych będzie w wersji zaakceptowanej przez Telewizję Polską emitowany na antenie i stanie się początkiem powszechnej akcji, którą adresujemy w pierwszej kolejności do ósmoklasistów, którzy mogą zachęcić do skorzystania z aplikacji swoich rówieśników, następnie młodsze koleżanki i kolegów oraz starszych – rodziców i dziadków – zapowiedział.

– Proszę, aby po tej konferencji pamiętać, że każdy z was ma moc i siłę przekazu, każdy z was jest ambasadorem edukacji zdrowotnej – podsumowała senator Beata Małcka-Libera.

W ramach Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki 2025 obyło się 25 konferencji o zasięgu krajowym i międzynarodowym oraz 5 konferencji regionalnych, współorganizowanych we współpracy z wiodącymi uczelniami medycznymi w Polsce, podczas których udało się wypracować zmiany i propozycje rozwiązań systemowych, edukacyjnych, a nawet legislacyjnych. Senacka Komisja Zdrowia objęła patronatem 28 wydarzeń (konferencje, kongresy, sympozja i wydarzenia publiczne), które swoją tematyką i zakresem działań wpisywały się w założenia senackiego Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki.

Foto: Tomasz Paczos, Kancelaria Senatu